Gölge eşleştirme soruları nasıl çözülür? Bu videoda çocuğunuz büyük kara şekle kanmadan, gölgeyi önce kafasında kurmayı öğreniyor: Kenarı gez, boşluğu bul, yöne bak. Gölgede renkler kaybolur, kenar kalır; ışık boşluktan geçer; gölge nesneyle aynı yana bakar.
Son güncelleme: 21 Ekim 2026
Videonun özeti
Gölge sorularında çocuklar en çok kocaman, kapkara bir şekle bakıp hemen seçer; oysa cevap küçücük bir ayrıntıda saklanır: kulbun içindeki boşluk, ince bir ip, öbür yana dönmüş bir kuyruk. Gece bir gölge tiyatrosunda geçen videoda küçük lamba Fitil önce gölgenin nasıl oluştuğunu gösteriyor: bir ışık, ışığın önünde bir nesne ve gölgenin düşeceği bir perde. Gölgenin rengi yoktur; renkler ve içteki çizgiler kaybolur, yalnız dış kenar kalır.
Yöntem üç adım: kenarı gez, boşluğu bul, yöne bak. Önce gölge kafada kurulur, sonra şıklar tek tek perdeye konup bakılır. Video bu yöntemle bir tren sorusunu ve kalabalık bir resmi çözüyor; renkli ve beyaz şekillerin, üst üste binen şekillerin kuralını anlatıyor; ışığın yeri, yüksekliği ve yönüyle gölgenin nasıl değiştiğini gösteriyor; şıklardaki altı numarayı tek tek yakalıyor ve sonda beş soruyu çocuğa bırakıyor.
Adım adım yöntem
- Önce şıklara bakma, gölgeyi kafanda kur.
- Kenarı gez: gölgede renkler ve içteki çizgiler kaybolur, yalnız dış kenar kalır. Bir uçtan başla, hiçbir parçayı atlama.
- Boşluğu bul: ışık boşluktan geçer, gölgede de orası boş kalır.
- Yöne bak: gölge nesneyle aynı yana bakar.
- Renkli ve beyaz şekillerde kural: resimde nereyi renkli görüyorsan gölgede orası kararır, nereyi beyaz görüyorsan orası beyaz kalır.
- Şimdi şıklara dön: her şıkkı tek tek karşılaştır, küçük bir parçayı bile atlama.
Şıklardaki tuzaklar
- Boyama: beyaz kalması gereken bir şekil kararır ya da kararması gereken bir şekil beyaz kalır.
- Yer değiştirme: bir kara ile bir beyaz şekil yer değiştirir; kara şekillerin sayısı aynı kaldığı için fark etmesi zordur.
- Unutma: bir parça kaybolur; bir kulak, bir kuyruk, ince bir ip.
- Tıkama: bir boşluk dolar; oysa ışık boşluktan geçer.
- Kaydırma: bir parça yerinden biraz kayar.
- Ters dönme: gölge öbür yana bakar.
Videodan bir soru
Videodaki ilk soruda bir tren var. Önce kenar gezilir: baca, küçük kubbe, kabinin damı, en altta tekerlekler. Sonra boşluk bulunur: kabinin penceresi boş, ışık oradan geçer, gölgede de pencere boş kalır. Sonra yöne bakılır: tren hangi yana bakıyorsa gölgesi de o yana bakar. Şıklara dönülüyor: birinde pencere kapalı, birinde gölge öbür yana bakıyor, birinde baca yok; üçü de eleniyor, kalan şık trenin gölgesi.
Video bölümleri
- 00:00 Bu çaydanlığın gölgesi hangisi?
- 00:30 Gölge için üç şey: ışık, nesne, perde
- 01:18 Renkler kaybolur, kenar kalır
- 02:01 Boşluk gölgede de boştur
- 02:40 Gölge aynı yana bakar
- 03:11 Bir soru çözelim
- 04:05 Kalabalık bir resim
- 05:02 Renkli ve beyaz şekiller
- 06:34 Üst üste binen şekiller
- 07:21 Işığın sırları
- 08:55 Yanlış şıkların 6 numarası
- 09:56 Sıra sende: 5 soru
- 12:00 Özet
Sık sorulan sorular
BİLSEM gölge soruları nasıl çözülür?
Önce şıklara bakmadan gölge kafada kurulur. Kenar gezilir: renkler ve içteki çizgiler gölgede kaybolur, yalnız dış kenar kalır. Boşluk bulunur: ışık boşluktan geçer, gölgede de orası boş kalır. Yöne bakılır: gölge nesneyle aynı yana bakar. Sonra şıklar tek tek karşılaştırılır.
Renkli ve beyaz şekillerin gölgesi nasıl bulunur?
Bu sorularda kural şu: resimde nereyi renkli görüyorsan gölgede orası kararır, nereyi beyaz görüyorsan orası beyaz kalır. Açık pembe, soluk sarı gibi açık renkler de kararır. Üst üste binen iki renkli şekil birleşip tek kara parça olur; renkli bir şeklin üstündeki beyaz şekil beyaz kalır.
Gölge sorularında en sık yapılan hata ne?
Büyük kara şekle bakıp hemen seçmek. Yanlış şıklar çoğu zaman yalnız tek, küçük bir yeri bozar: bir boşluk dolar, bir parça kaybolur ya da gölge öbür yana bakar. Kara şekilleri saymak da yetmez; bu yüzden her parça tek tek karşılaştırılır.
Gölge konu testleri
Gölge konu testleri BilsemTeknik uygulamasında, Konu Testleri bölümünde; her sorunun çözüm videosu ya da animasyonu bulunuyor. Çocuğunuz önce kendisi çözer, takıldığı soruda çözümü izler. Uygulamayı ücretsiz indirin.
BİLSEM'de neden konu çalışılmaz, soru tipleri ne işe yarar: BİLSEM'de hangi konular çıkar? Konu çalışılır mı?
Mercek: BİLSEM Soru Tipleri serisinin diğer videoları
- BİLSEM Matris Soruları Nasıl Çözülür? Videolu Anlatım
- BİLSEM Benzeşim Soruları Nasıl Çözülür? Videolu Anlatım
- BİLSEM Desen Tamamlama Soruları Nasıl Çözülür? Videolu Anlatım
- BİLSEM Örüntü Soruları Nasıl Çözülür? Videolu Anlatım
- BİLSEM Küp Döndürme Soruları Nasıl Çözülür? Videolu Anlatım
- BİLSEM Perspektif ve Küp Görünüm Soruları Nasıl Çözülür?
- BİLSEM Küp Sayma Soruları Nasıl Çözülür? Videolu Anlatım
- BİLSEM Yansıma Soruları Nasıl Çözülür? Videolu Anlatım
Videonun tam metni
Bu çaydanlığın gölgesi hangisi?
Hemen seçelim: işte bu! Kocaman, kapkara bir çaydanlık.
Dur, dur! Kulbun içine bak. Orası boş, değil mi? Peki ışık oradan geçmez mi?
Gölge sorularında cevap, küçücük bir ayrıntıda saklanır. Ama onu yakalamanın bir yolu var. Hadi, birlikte bakalım:
Kenarı gez, boşluğu bul!
Burası gölge tiyatrosu. Bu da Fitil! Fitil küçük bir lamba.
Gölge için üç şey gerekir: bir ışık, ışığın önünde bir nesne ve gölgenin düşeceği bir perde.
Fitil yanınca ışık saçar. Işık dümdüz gider ve perdeyi aydınlatır.
Şimdi ışığın önüne bir tavşan koyalım.
Işık tavşanın içinden geçemez. Tavşanın arkasında, perdede, ışığın gelemediği karanlık bir yer kalır.
İşte gölge! Gölge, ışığın gelemediği karanlık yerdir.
Fitil sönerse ne olur? Bak: gölge de kayboldu! Işık yoksa, gölge de yok.
Fitil yeniden yansın. İşte gölge geri geldi!
Bak, tavşan bembeyaz. Ama gölgesi koyu. Gölgenin rengi yoktur!
Şimdi rengârenk bir zürafa koyalım. Benekleri, gözleri, gülümsemesi… Gölgede hiçbiri yok.
Gölgede renkler kaybolur, içteki çizgiler kaybolur. Geriye yalnız dış kenar kalır.
Bu yüzden gölgeye bakarken kenarı gezeriz: gözünle ya da parmağınla, kenarın üstünden yavaşça yürürsün. Burnundan başla: başı, boynuzları, yelesi, sırtı, kuyruğu, bacakları.
Kenarı gezerken hiçbir parçayı atlamayız: boynuz, yele, kuyruk… Gölgede her biri tek tek görünür.
Şimdi bu fincana bakalım. Kulbunda bir boşluk var.
Fitil ışık tutunca… ışık bu boşluktan geçiyor!
Işık geçtiği için gölgede de orası aydınlık kalır. Boşluk, gölgede de boştur.
Hatırladın mı çaydanlığı? Kulbunun içi boştu. Hemen seçtiğimiz A şıkkında kulp dolu: olmaz.
D şıkkında kulp boş. Ama kenarı gez: kapağın tepesindeki topuz yok! Olmaz.
C şıkkında da bir sorun var. Onu birazdan bulacağız.
İşte iki kuralımız: Kenarı gez. Boşluğu bul.
Bir kural daha: gölge, nesneyle aynı yana bakar.
Kedi bu yana bakıyorsa, gölgesinin burnu da bu yana bakar. Kuyruğu da öbür yanda kalır.
Kedi dönünce gölgesi de döner. Şıklarda öbür yana bakan bir gölge görürsen, o gölge bu kedinin değildir.
Çaydanlıktaki C şıkkı da öbür yana bakıyordu: olmaz. Demek ki doğru gölge B!
Kurallarımız tamam: kenarı gez, boşluğu bul, yöne bak.
Şimdi bir soru. Şıklar aşağıda bekliyor, onlara sonra bakacağız. Önce gölgeyi kafamızda kuracağız: yani gölge nasıl olmalı, adım adım düşüneceğiz.
Birinci kural: kenarı gez. Bacadan başla: önce baca, sonra küçük kubbe, sonra kabinin damı, en altta tekerlekler.
İkinci kural: boşluğu bul. Kabinin penceresi boş. Işık oradan geçer, gölgede de pencere boş kalır.
Üçüncü kural: yöne bak. Tren bu yana bakıyor. Gölgesi de bu yana bakacak.
Kafamızda kurduk. Şimdi şıklara dön. Her gölgeyi perdeye koyup bakalım.
Bu gölgede pencere kapalı. Işık geçmemiş: olmaz.
Bu gölge öbür yana bakıyor: olmaz.
Bunda baca yok: olmaz.
İşte trenin gölgesi: D! Kenarı tam, penceresi boş, yönü doğru.
Bu resim daha kalabalık: bir çocuk, bir köpek, bir kedi. Ama yol aynı.
Kalabalık resimde kenarı tek tek gezeriz. Önce çocuk: başı, kolları, elindeki balon… ve balonun ipi!
İnce bir ip bile ışığı keser. Onun da gölgesi olur.
Sonra köpek: kulakları, kuyruğu. En sonda kedi: kulakları ve havaya kalkmış kuyruğu.
Boşluğu bul: ip ile çocuğun arası boş. Işık oradan geçer, gölgede de o ara boş kalır.
Yöne bak: köpek kediye bakıyor, kedi de köpeğe.
Şimdi şıklara dön.
Bu şıkta balonun ipi yok: olmaz.
Bunda köpek öbür yana dönmüş: olmaz.
Bunda kedinin kuyruğu yok: olmaz.
Cevap B! Kalabalık resimde hiçbir şeyi, hiçbir ince parçayı atlama.
Gölge sorularının bir türü daha var. Burada şekiller renkli ve beyaz.
Dikkat, bu sorularda kural başka. Beyaz tavşanın gölgesi koyuydu, hatırladın mı? Burada öyle olmaz.
Bu sorularda kural şöyle: resimde nereyi renkli görüyorsan, gölgede orası kararır. Nereyi beyaz görüyorsan, orası beyaz kalır.
Açık pembe, açık gri, soluk sarı… Bunlar da renktir, onlar da kararır. Yalnız beyaz, beyaz kalır.
İki renkli şekil üst üste binerse ikisi de kararır, birbirine karışır. Aradaki çizgi kaybolur.
Ama renkli bir şeklin üstünde beyaz bir yıldız görüyorsan, o yıldız beyaz kalır.
Şimdi bir soru. Şekiller çoksa sırayla gideriz: üst sıradan başla, bu yandan öbür yana.
Üst sıra: renkli, beyaz, renkli. Alt sıra: beyaz, beyaz, renkli.
Kafamızda kurduk: renkliler kara, beyazlar beyaz. Şimdi şıklara dön ve her damlayı tek tek karşılaştır.
Bu şıkta alt sıradaki ilk damla kararmış. Ama o beyazdı: olmaz.
Bunda üst sıradaki son damla beyaz kalmış. Ama o renkliydi: olmaz.
Bunda üst sıradaki ilk damla beyaz kalmış, ikincisi kararmış. Renkleri yer değiştirmiş: olmaz.
Cevap A! Bak, kara damlaları saymak yetmez. Her damlayı tek tek kontrol ettik.
Bazen şekiller üst üste biner. Kuralımız aynı: resimde ne görüyorsan, ona bak.
Turuncu kare ile yeşil üçgen renkli. Üst üste binmişler: ikisi de kararır ve birleşip tek parça olur.
Beyaz yıldız karenin üstünde: beyaz kalır. Beyaz yuvarlak da karenin önünde: o da beyaz kalır.
Beyaz yuvarlağın içindeki pembe nokta ise renkli: kararır.
Şıklara dön. Bunda beyaz yıldız kararmış, karenin içinde kaybolmuş: olmaz.
Bunda yuvarlak kararmış, pembe nokta beyaz kalmış. Yer değiştirmişler: olmaz.
Bunda pembe nokta başka yere kaçmış: olmaz.
Cevap C! Her parça tam yerinde.
Şimdi Fitil'in sırlarını öğrenelim. Bazı gölge sorularında ışık da çizilir.
Birinci sır: şimdi perdeye değil, yere bak. Fitil bu yana geçsin. Ağacın gölgesi hemen öbür yana kaçtı!
Fitil öbür yana geçsin. Gölge yine kaçtı! Işık bir yandaysa, gölge hep öbür yana düşer.
Fitil, ağaç ve gölge hep bir sıra olur. Ağaç hep ortadadır. Bu yüzden gölgeye bakıp Fitil'i de bulabilirsin: Fitil, gölgenin hep öbür yanındadır.
İkinci sır: Fitil yükselsin. Gölge kısalıyor. Fitil alçalsın. Gölge uzuyor! Işık alçaldıkça gölge uzar.
Güneş de kocaman bir lamba gibidir. Öğlen gökyüzünde en yüksektedir, gölgeler kısa olur. Akşama doğru alçalır, gölgeler upuzun olur.
Üçüncü sır: perdeye dönelim. Tavşanı Fitil'e yaklaştıralım. Gölgesi büyüyor! Perdeye yaklaştıralım. Gölge küçülüyor.
Tavşan perdeye değince gölgesi tam kendi boyunda olur. Sorulardaki resimleri de perdeye yapışık gibi düşün: doğru gölge, resimle tıpatıp aynı büyüklüktedir.
Dördüncü sır: aynı şeyin gölgesi, ışık hangi yandan gelirse ona göre değişir.
Bu davulun yuvarlak yüzü Fitil'e bakınca gölgesi bir daire. Davulu çevirelim, yanı Fitil'e baksın… gölge dikdörtgen oldu!
Bu külahın yanı Fitil'e bakınca gölgesi üçgen. Ucunu Fitil'e çevirelim… gölge daire oldu!
Gölge sorularında yanlış şıklar çoğu zaman aynı numaraları yapar. Hadi, numaraları tek tek yakalayalım!
Birinci numara: boyama. Beyaz kalması gereken bir şekil kararır ya da kararması gereken bir şekil beyaz kalır.
İkinci numara: yer değiştirme. Bir kara ile bir beyaz şekil yer değiştirir. Kara şekillerin sayısı aynı kalır, o yüzden fark etmesi zordur.
Üçüncü numara: unutma. Bir parça kaybolur: bir kulak, bir kuyruk, ince bir ip.
Dördüncü numara: tıkama. Bir boşluk dolar. Oysa ışık boşluktan geçer!
Beşinci numara: kaydırma. Bir parça yerinden biraz kayar.
Altıncı numara: ters dönme. Gölge öbür yana bakar.
Hepsi çok sinsidir, çünkü her biri yalnız tek, küçük bir yeri bozar. Gerisi tıpatıp aynıdır.
Hepsini yakalamanın yolu aynı: kenarı gez, boşluğu bul, yöne bak ve her parçayı tek tek karşılaştır!
Sıra sende! Bu çiçeğin gölgesi hangisi? Önce gölgeyi kafanda kur, sonra şıklara dön. Düşünme zamanın var; istersen videoyu durdur.
Cevap C! A şıkkında ortadaki sarı nokta beyaz kalmış. B şıkkında beyaz ile kara yer değiştirmiş. D şıkkında bir yaprak beyaz kalmış.
Şimdi bu kalplere bak. Gölgesi hangisi?
Cevap D! A şıkkında beyaz bir kalp kararmış. B şıkkında renkli bir kalp beyaz kalmış. C şıkkında her şey ters dönmüş: üst sıradaki ikinci kalp kararmış, oysa o beyazdı.
Şimdi üç eşya var: bir fincan, bir çaydanlık, bir sulama kabı. Gölgeleri hangisi?
Cevap A! B şıkkında fincanın kulbu dolu, C şıkkında sulama kabının kulbu dolu. Işık o boşluklardan geçer. D şıkkında ise çaydanlık öbür yana bakıyor.
Fitil burada, alçakta duruyor. Ağacın gölgesi hangisi?
Cevap B! Fitil bu yanda, gölge öbür yana düşer. Fitil alçakta, gölge upuzun olur. A şıkkında gölge Fitil'in yanına düşmüş. C şıkkında gölge kısacık. D şıkkında hem kısa hem yanlış yanda.
Ve sonuncusu, en zoru: zürafa! Bunu çözmek için videoyu durdurabilirsin.
Cevap D! A şıkkında yele dümdüz olmuş. B şıkkında bir boynuz eksik. C şıkkında kuyruğun püskülü yok.
Gölge sorularında yol hep aynı: renkler kaybolur, kenar kalır. Kenarı gez, boşluğu bul, yöne bak.
Evde bir el feneri al, duvara tut. Elini fenere yaklaştır, sonra duvara yaklaştır. Elinin gölgesi ne yapıyor, izle! Elinle bir tavşan yapabilir misin?
Takılırsan çözüm videolarına bak. Bol bol soru çöz; gözün her seferinde daha hızlı görecek.
Haydi, Konu Testleri'nde görüşürüz! Kenarı gez, boşluğu bul!




